امروز‌ :مرداد 31, 1398


نام: بهرام بیضایی


زادروز: ۵ دی ۱۳۱۷ – ۲۶ دسامبر ۱۹۳۸ ‏(۷۶ سال) – تهران

محل زندگی: تهران، اصفهان، استراسبورگ، پالوآلتو

ملیت: ایران

پیشه: کارگردان سینما و تئاتر و نمایش‌نامه نویس و فیلم‌نامه‌نویس

سال‌های فعالیت: ۱۳۴۰ – تاکنون

آثار: رگبار (فیلم ۱۳۵۱) – باشو غریبه‌ی کوچک – سگ کشی

همسر: منیراعظم رامین فر (-۱۳۴۴) – مژده شمسایی (تاکنون-۱۳۷۱)

فرزندان: نیلوفر (۱۳۴۵)، نگار (۱۳۵۱)، نیاسان (۱۳۷۴)

زندگی نامه :

بهرام بیضایی در سال ۱۳۱۷ در تهران به دنیا آمد. خانواده‌اش اهل کاشان و آن‌گونه که خود بیضایی نوشته در کار تعزیه بودند. در سال های آخر دبیرستان دو نمایشنامه با زبان تاریخی نوشت .او تحصیلات دانشگاهیش را در رشته ادبیات ناتمام گذاشت و در سال ۱۳۳۸ به استخدام اداره کل ثبت اسناد و املاک دماوند درآمد.

در سال ۱۳۴۱ به اداره هنرهای دراماتیک که بعدها به اداره برنامه‌های تئاتر تغییر نام داد منتقل شد.در این سال پژوهش های نمایش در ایران را در مجله موسیقی چاپ کرد.در سال ۱۳۴۴ با منیراعظم رامین فر ازدواج کرد که حاصل این ازدواج سه فرزند به نام‌های نیلوفر متولد ۱۳۴۵، ارژنگ متولد ۱۳۴۶ (فوت شده در صد روزگی) و نگار متولد ۱۳۵۱ می‌باشد.

او یکی از پایه گذاران و اعضای اصلی کانون نویسندگان ایران در سال ۱۳۴۷ بود که درسال ۱۳۵۷ از آن کانون کناره گیری کرد. در سال ۱۳۴۸ به عنوان استاد مدعو با دانشگاه تهران همکاری کرد.

در سال ۱۳۵۲ از اداره برنامه‌های تئاتر به دانشگاه تهران به عنوان استادیار تمام وقت نمایش دانشکده هنرهای زیبا و مدیریت رشته هنرهای نمایشی انتقال یافت. در سال ۱۳۶۰ پس از بیست سال کار دولتی از دانشگاه تهران اخراج شد. در سالهای ۱۳۶۴ تا ۱۳۶۶ خانواده‌اش از ایران مهاجرت کردند.

در سال ۱۳۶۵ پدرش استاد نعمت الله(ذکایی)بیضایی مرحوم شد. او در سال ۱۳۷۱ با مژده شمسایی ازدواج کرد. فرزند آخرش نیاسان در سال ۱۳۷۴ متولد شد.در سال 1375 به دعوت پارلمان بین المللی نویسندگان در استراسبورگ اقامت نمود.در سال 1376 به ایران بازگشت و کار بر روی نمایش بانو آئویی نوشته ی میشیما یوکیو را پس از هجده سال دوری از صحنه آغاز کرد.مادرش نیره موافق در سال ۱۳۸۰ وفات یافت.

بهرام بیضایی

فعالیت در سینما :

 فعالیت سینمایی را با فیلم برداری یک فیلم هشت میلیمتری چهار دقیقه‌ای سیاه و سفید در سال ۱۳۴۱ آغاز کرد. پس از ساخت فیلم کوتاه «عموسبیلو» در سال ۱۳۴۹، اولین فیلم بلندش رگبار را در سال ۱۳۵۰ ساختچریکه تارا و مرگ یزد گرد فیلمهایی که او در سالهای ۱۳۵۷ و ۱۳۶۰ ساخت تاکنون در محاق توقیف می‌باشند. او در سالهای پیش و پس از انقلاب برای ساختن فیلم‌های خود با مشکلات و سنگ اندازی‌های بسیاری روبرو بوده‌است.

او تا کنون ۹ فیلم بلند و ۴ فیلم کوتاه ساخته‌است و آخرین فیلمی که از او پس از ۱۰ سال به نمایش عمومی درآمدسگ کشی (۱۳۸۰) بود که با استقبال گسترده منتقدان و مردم روبرو شد. او در کنار کارگردانی سینما بزرگترین فیلم نامه نویس ایران نیز به شمار می‌رود. آخرین ساخته او وقتی همه خوابیم در سال ۱۳۸۷ تولید شد

او به همراه اکبر رادی و غلامحسین ساعدی پایه گذاران موج نوی نمایش نامه نویسی ایران می‌باشند. اجراهای صحنه‌ای او اغلب از تئاترهای پر مخاطب بوده‌اند. بیضایی در سال ۱۳۵۸ نمایش مرگ یزدگرد را به روی صحنه برد. او بعد از هجده سال محروم شدن از صحنه در ۱۳۷۶ دو نمایشنامه «کارنامه بنداربیدخش» نوشته خودش و «بانو آئویی» را به طور هم‌زمان در سالن چهار سو و سالن قشقایی واقع در تئاتر شهر به روی صحنه برد.

«شب هزار و یکم» را نیز در سال ۱۳۸۲ در سالن چهارسو اجرا کرد. در تابستان سال ۱۳۸۴ نمایش «مجلی شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین» را که نمایشنامهٔ آن با نیم‌نگاهی به قتل‌های زنجیره‌ای نوشته شده بود، در سالن اصلی تئاتر شهر به روی صحنه برد که باز هم با استقبال گرم تماشاگران روبرو شد اما پس از مدتی کوتاه و پس از ۲۴ اجرا به دلیلی نامعلوم اجرای آن متوقف گردید.

در سالهایی که بیضایی از صحنه به دور ماند و مجال فیلمسازی را نداشت، به نوشتن نمایشنامه و فیلمنامه و پژوهش مشغول بود که برخی از آنان توسط انتشارات روشنگران و مطالعات زنان منتشر شده‌اند. وی همچنین در سالهای پس از انقلاب فرهنگی اجازه تدریس در دانشگاه را ندارد.

«اجازه بدهيد درباره فرق فيلمنامه و نمايشنامه سخني نگويم، چون جلسه به کلاس درس تبديل مي شود و من از سال 60 به بعد اجازه تدريس ندارم و استاد دانشگاه نيستم. البته اصراري ندارم کسي اين موضوع را به ياد داشته باشد که من در اين دانشگاه تدريس کرده ام ولي بدم نمي آيد پرونده ام را بدهند.

چون هيچ يک از مدارک تحصيلي ام را به من برنگرداندند و اگر بخواهم در جايي شغلي بگيرم، دچار مشکل مي شوم،» بهرام بيضايي که بعد از نمايش آخرين ساخته اش «وقتي همه خوابيم» مقابل دانشجويان دانشگاه تهران قرار گرفت در جواب سوال دانشجوي سوري به تدريس در اين دانشگاه و ممنوع التدريس شدنش در سال 60 اشاره کرد.

او درباره انتقاد به وضعيت سينما در ساخته اخيرش گفت؛ «فيلم «وقتي همه خوابيم» در نقد سينما نيست، بلکه شرايط سينما را نشان مي دهد بدون اينکه قضاوتي انجام داده باشد.» بيضايي درباره وضعيت و جريان سينما اين طور توضيح مي دهد؛ «معلم بنده عبيد زاکاني است. 

ما ملت تيزهوشي هستيم و نبايد اجازه بدهيم، سينمايي که با کندي اش ما را عقب نگه مي دارد به عنوان جريان اصلي سينما قلمداد شود، بلکه بايد بگذاريم سينما ذهن ما را به حرکت وادارد. در تئاتر و سينما مکث معنايي ندارد، چرا که مکث مرده است. هرچند گاهي از اين مکث به عنوان نوعي گفتن و نگفتن يا نوعي بازي استفاده مي کنيم.»

او در بخش ديگري از حرف هايش از نخستين فيلم هاي وطني انتقاد کرد؛ «در سينماي ما همه چيز خيلي کند پيش مي رود. نخستين فيلم هاي اوليه وطني، آدم ها را بسيار ابله جلوه مي کردند و اصولاً فيلم هاي بسياري در ستايش حماقت ساخته ايم.

درحالي که واقعيت اين است که ما ملت بسيار تيز هوشي هستيم و من اين همه خلاء خرد را که در طول تاريخ داشته ايم، دوست ندارم.» او در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر عدم پرداختن به مقوله سانسور در فيلم جديد ش گفت؛ «يک فيلم نمي تواند درباره همه چيز صحبت کند. 

سانسور بحث بسيار طولاني و پيچيده يي است و اگر مي خواستم به اين مقوله بپردازم، اصلاً اجازه ساختن اين فيلم را پيدا نمي کردم. به گزارش ايسنا، بهرام بيضايي در پاسخ به يکي ديگر از دانشجويان درباره ساخت فيلم هاي «ديباچه نوين شاهنامه» و «يک داستان واقعي» توضيح داد؛« اجازه ساخت «ديباچه نوين شاهنامه» را ندادند و اين درحالي بود که هزاره فردوسي در حال برگزاري بود و همه دنيا درباره او سخن مي گفتند.

اما به من گفته شد ساخت اين فيلم بلوايي به پا مي کند. اگر اجازه ساخت آن را گرفتيد و تهيه کننده يي براي آن پيدا کرديد حتماً آن را مي سازم، ضمن اينکه ساخت «يک داستان واقعي» هم از آرزو هاي من است»

پژوهش ها :

    ·نمایش در ژاپن -۱۳۴۳
    ·نمایش در ایران-۱۳۴۴
    ·نمایش در چین-۱۳۴۸
    ·نمایش در هند-۱۳۵۰
    ·ریشه یابی درخت کهن-۱۳۸۲
    ·هزار افسان کجاست؟-۱۳۸۴


بهرام بیضایی

  فیلم ها :

    1.وقتی همه خوابیم (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۸۷)
    2.قالی سخنگو (بهرام بیضایی) -فیلم کوتاه- [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۸۵)
    3.زمانه ( حمیدرضا صلاحمند) [تدوینگر] (۱۳۸۱)
    4.گفتگو با باد (بهرام بیضایی) -فیلم کوتاه- [کارگردان-فیلمنامه نویس-تدوینگر] (۱۳۷۷)
    5.سگ کشی (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-سرمایه گذار-طراح عنوان بندی] (۱۳۸۰)
    6.نقشی بر آب ( حمیدرضا صلاحمند) -فیلم کوتاه- [تدوینگر] (۱۳۷۶)
    7.فصل پنجم (رفیع پیتز) [فیلمنامه نویس] (۱۳۷۵)
    8.بازی‌های پنهان (کریم هاتفی نیا) [تدوینگر] (۱۳۷۴)
    9.برج مینو (ابراهیم حاتمی کیا) [تدوینگر] (۱۳۷۴)
    10.روز واقعه (شهرام اسدی) [فیلمنامه نویس] (۱۳۷۳)
    11.مسافران (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-تهیه کننده] (۱۳۷۰)
    12.شاید وقتی دیگر… (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-سازنده آنونس] (۱۳۶۶)
    13.باشو غریبه کوچک (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۶۴)
    14.دونده (امیر نادری) [تدوینگر] (۱۳۶۳)
    15.مرگ یزدگرد (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-تهیه کننده] (۱۳۶۰)
    16.خط قرمز (مسعود کیمیایی) [داستان نویس] (۱۳۶۰)
    17.بچه‌های جنوب؛جستجوی دو (امیر نادری) -[فیلم نیمه بلند]- [تدوینگر] (۱۳۶۰)
    18.سلندر ( واروژ کریم مسیحی) -فیلم کوتاه- [تدوینگر] (۱۳۵۹)
    19.چریکه تارا (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-طراح صحنه و لباس-تهیه کننده] (۱۳۵۷)
    20.کلاغ (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۵۵)
    21.غریبه و مه (بهرام بیضایی) [تدوینگر-کارگردان-فیلمنامه نویس-] (۱۳۵۲)
    22.سفر (بهرام بیضایی) -فیلم کوتاه- [کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۵۱)
    23.رگبار (بهرام بیضایی) [کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۵۰)
    24.عمو سبیلو (بهرام بیضایی) -فیلم کوتاه- [کارگردان-فیلمنامه نویس] (۱۳۴۹)

بهرام بیضایی

اجراهای تئاتر :

    1.ضیافت و میراث -(۱۳۴۶)
    2.سلطان مار-(۱۳۴۸)
    3.مرگ یزدگرد-(۱۳۵۸)
    4.کارنامه بنداربیدخش-(۱۳۷۶و۱۳۷۷)
    5.بانو آئویی-(۱۳۷۶و۱۳۷۷)
    6.شب هزارو یکم-(۱۳۸۲)
    7.مجلس شبیه در ذکر مصایب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین-(۱۳۸۴)
    8.افرا یا روز می‌گذرد-(۱۳۸۶)

بهرام بیضایی

نمایشنامه ها :

    ·مترسکها در شب -۱۳۴۱
    ·سه نمایشنامهٔ عروسکی:
    oعروسکها-۱۳۴۱
    oغروب در دیاری غریب-۱۳۴۱
    oقصهٔ ماه پنهان-۱۳۴۲
    ·پهلوان اکبر می‌میرد-۱۳۴۲
    ·هشتمین سفر سندباد-۱۳۴۳
    ·دنیای مطبوعاتی آقای اسراری-۱۳۴۵
    ·سلطان مار-۱۳۴۵
    ·میراث و ضیافت-۱۳۴۶
    ·چهار صندوق-۱۳۴۶
    ·ساحل نجات-۱۳۴۷
    ·درحضورباد-۱۳۴۷
    ·دیوان بلخ-۱۳۴۷
    ·گمشدگان-۱۳۴۸
    ·راه طوفانی فرمان پسر فرمان از میان تاریکی-۱۳۴۹
    ·ندبه-۱۳۵۶
    ·نوشته‌های دیواری-۱۳۵۷
    ·مرگ یزدگرد-۱۳۵۸
    ·خاطرات هنرپیشهٔ نقش دوم-۱۳۶۰
    ·فتح‌نامه کلات-۱۳۶۱
    ·پرده‌خانه-۱۳۶۴
    ·جنگنامه غلامان-۱۳۶۷
    ·طربنامه-۱۳۷۳
    ·سهراب کشی-۱۳۷۳
    ·مجلس بساط برچیدن-۱۳۷۶
    ·افرا یا روز می‌گذرد-۱۳۷۶
    ·مجلس قربانی سنمار-۱۳۷۷
    ·گزارش اردوایراف-۱۳۷۸
    ·مجلس ضربت زدن-۱۳۷۹
    ·شب هزار و یکم-۱۳۸۲
    ·دیوان نمایش (جلد یک و دو)-۱۳۸۲
    ·مجلس شبیه در ذکر مصائب استاد نوید ماکان و همسرش مهندس رخشید فرزین-۱۳۸۳

استاد شجریان و بهرام بیضایی

روایت ها :

    ·سه برخوانی:
    oاژدهاک-۱۳۳۶و۱۳۴۰
    oآرش-۱۳۳۷و۱۳۴۲
    oکارنامه بندار بیدخش-۱۳۳۸و۱۳۷۴
    ·حقیقت و مرد دانا-۱۳۴۹

بهرام بیضایی


جوایز :

    1.نامزد سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی (مسافران) (۱۳۷۰)
    2.برنده سیمرغ بلورین جایزه ویژه هیات داوران (مسافران) (۱۳۷۰)
    3.نامزد سیمرغ بلورین بهترین تدوین (مسافران) (۱۳۷۰)
    4.برنده سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه (سگ کشی) (۱۳۷۹)
    5.نامزد تندیس زرین بهترین فیلمنامه در جشن خانه سینما (سگ کشی) (۱۳۷۹)
    6.نامزد سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی (سگ کشی) (۱۳۷۹)
    7.نامزد سیمرغ بلورین بهترین فیلم (سگ کشی) (۱۳۷۹)
    8.برنده تندیس زرین بهترین کارگردانی جشن خانه سینما (سگ کشی) (۱۳۸۰)
    9.نامزد تندیس زرین بهترین فیلم جشن خانه سینما (سگ کشی) (۱۳۸۰)
    10.نامزد تندیس زرین فیلم منتخب انجمن نویسندگان و منتقدان (سگ کشی) (۱۳۸۰)
    11.نامزد تندیس زرین بهترین تدوین جشن خانه سینما (سگ کشی) (۱۳۸۰)
    12.نامزد لوح زرین بهترین تدوین جشنواره فیلم فجر (شاید وقتی دیگر…) (۱۳۶۶)
    13.نامزد سیمرغ بلورین بهترین فیلمنامه (روز واقعه) (۱۳۷۳)
    14.کاندید تندیس زرین بهترین عنوان‌بندی جشن خانه سینما (سگ کشی) (۱۳۸۰)
    15.برنده مجسمه سپاس بهترین فیلمنامه (رگبار) [ دوره ۵ جشنواره سپاس (مسابقه)] (۱۳۵۱)
    16.برنده سیمرغ بلورین بهترین تدوین برای فیلم وقتی همه خوابیم (۱۳۸۷)
    17.نامزد سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی (وقتی همه خوابیم) (۱۳۸۷)

مرسی که همیشه همراه ما هستید . 🙂

متولد 27 خرداد 1374 هستم زاده کرمان ما در تیم هنریم سعی داریم که بهترین و مفید ترین مطالب رو برای شما همراهان عزیز تولید کنیم . مرسی که همراه ما هستید . :)

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *